Een land: Frankrijk, dertig jaar na de wet

Evolutie van een wet

• De wet Nr 75-17 van 17 januari 1975, de ‘Wet Veil’: “De wet waarborgt het respect van het leven vanaf het begin” (artikel 1). Maar tegelijk wordt abortus provocatus niet meer gestraft. Een gewenste zwangerschapsafbreking (IVF = interruption volontaire de grossaisse) kan uitzonderlijk worden uitgevoerd tot tien weken zwangerschap omwille van een persoonlijke noodsituatie. Deze liberalisering van de abortus werd om gezondheidsredenen uitgevoerd om een reeds bestaande praktijk te omkaderen. Het officiële doel was om het aantal abortussen te beperken. Een luik van de wet voorzag informatie om het verderzetten van een zwangerschap mogelijk te maken.
• De wet Roudy van 31 december 1982: Terugbetaling van de abortus door de sociale zekerheid.
• De wet Neiertz van 27 januari 1993: Deze wet voorzag de bestraffing van het belemmeren van een abortus door derden.
• De Nr 2001-588 van 4 juli 2001: Het recht op abortus wordt een claim tot twaalf weken zwangerschap. De staat vergoedt de abortus volledig. Het luik van de hulpverlening aan moeders die het kind willen houden verdwijnt. Het gesprek vóór de abortus wordt voor de meeste gevallen vrijwillig. Het misdrijf van het aanzetten tot abortus vervalt.
• Decreet van 23 juli 2004: De thuisabortus door middel van de abortuspil RU 486 wordt toegestaan. Dit moet abortus vergemakkelijken en de toegang ertoe vereenvoudigen.

Demografische gevolgen

In 2003 bevond het vruchtbaarheidscijfer in Frankrijk zich rond 1,89 kinderen per vruchtbare vrouw. Maar om een bevolking op peil te kunnen houden, moet dit cijfer minimaal 2,1 kinderen per vrouw bedragen.

Abortus speelt hierbij een niet te onderschatten rol, vermits hij vandaag in Frankrijk de geboorte van 1 op 4 kinderen verhindert. In 2002 waren er in Frankrijk officieel 206 000 abortussen of 30,3 abortussen voor 100 geboortes, 14% meer dan in 1995.

Ongeplande zwangerschappen zijn zeker geen uitzondering. Gemiddeld zou in Frankrijk elke vrouw hier één keer in de loop van haar leven mee geconfronteerd worden. En één op de twee kiest dan voor abortus.

Deze cijfers tonen de reikwijdte van het probleem aan. De vermindering van het aantal abortussen – wat de doelstelling van de wet was – heeft niet plaats gevonden. In een wereld waar alleen over anticonceptie gesproken wordt, blijkt abortus het enige antwoord te zijn op het mislukken van die anticonceptie. Enerzijds wordt alles in het werk gesteld om anticonceptie aan te bevelen als enig middel om abortus te voorkomen. Anderzijds toont de werkelijkheid aan dat het mislukken van anticonceptie precies aanleiding is tot abortus…

Jérôme Lejeune (1926-1994) – een groot geleerde

In augustus 1958 ontdekt de jonge vorser Jérôme Lejeune onder een ouderwetse microskoop dat het zogenaamde mongolisme geen erfelijke degeneratie is ten gevolge van een syfilisbesmetting, maar gewoon een chromosomale afwijking. Hij ontdekt m.a.w. het bestaan van een derde chromosoom 21 of de ‘trisomie 21’. Op slag wordt Lejeune wereldberoemd. In 1962 krijgt hij in Frankrijk de eerste leerstoel voor fundamentele genetica aangeboden en het volgende jaar wordt hij onderzoeksdirecteur van het befaamde CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique).

Maar zelf denkt hij reeds verder. Hij gelooft vast in de genezing van de genetische afwijking en tracht de biochemische werkingen te begrijpen, die door het bijkomende chromosoom worden verstoord. Duizenden gehandicapte kinderen worden door hem opgevangen en onderzocht.

Om zijn onderzoek beter te kunnen voorbereiden, ontwikkelt hij een test om reeds tijdens de zwangerschap de handicap te kunnen opsporen. Op die manier hoopt hij mettertijd sneller het kind te kunnen genezen. Hij is dan ook diep geschokt als hij in 1969 vaststelt dat Amerikaanse artsen zijn methode gebruiken om gehandicapte kinderen te kunnen aborteren.

Vanaf dat ogenblik klaagt hij de eugenetische praktijken van deze mensen aan met een wetenschappelijke precisie. Op slag wordt Lejeune doodgezwegen en houdt de prijzenregen op. Wel wordt hij in 1983 lid van de Nationale Academie van Geneeskunde, maar een Nobelprijs zal hij nooit krijgen.

Vandaag lijkt Lejeune stilaan gelijk te krijgen. In de zomer van 2004 heeft Professor William Mobley van de Stanford University in California samen met een team onderzoekers aan de universiteit van Genève op chromosoom 21 een gen ontdekt dat de verdere ontwikkeling van de hersenen verhindert. Zij maken zich sterk dat ze op lange termijn met medicatie de remmende werking van dit extra gen kunnen stoppen, zodat zelfs ook volwassen trisomie 21-patiënten alvast geestelijk zouden kunnen genezen.